Một bó hoa giá 14 nhân dân tệ chỉ tương đương khoảng 2 USD. Tuy nhiên, sản phẩm này vẫn có thể được giao miễn phí từ Vân Nam đến nhiều địa phương tại Trung Quốc. Khoảng cách vận chuyển có thể vượt 2.000 km. Đây là ví dụ rõ về sức mạnh của logistics Trung Quốc.
Điều đáng chú ý nằm ở đặc điểm của sản phẩm. Hoa cắt cành rất dễ mất nước và giảm chất lượng. Thời gian vận chuyển vì vậy phải được kiểm soát chặt. Từ khâu thu hoạch đến giao hàng, mọi công đoạn đều phải được phối hợp chính xác.
Quy mô lớn tạo ra lợi thế về chi phí
Quy mô là nền tảng quan trọng của logistics Trung Quốc. Năm 2025, các doanh nghiệp chuyển phát nước này xử lý gần 199 tỷ bưu kiện. Sản lượng trung bình đạt gần 550 triệu đơn mỗi ngày. Khoảng 90% số bưu kiện được vận chuyển liên tỉnh.
Sản lượng rất lớn giúp doanh nghiệp giảm chi phí bình quân. Các tuyến vận chuyển cũng được khai thác thường xuyên hơn. Xe tải có thể gom nhiều đơn trên cùng hành trình. Nhờ vậy, chi phí của từng kiện hàng tiếp tục được kéo xuống.
Quy mô còn tạo điều kiện đầu tư vào hạ tầng. Doanh nghiệp có thể xây dựng trung tâm phân loại tự động. Kho hàng cũng được bố trí trên phạm vi rộng. Chi phí đầu tư được phân bổ cho một lượng đơn hàng rất lớn.
Công nghệ giúp chuỗi cung ứng vận hành chính xác
Chỉ có quy mô lớn là chưa đủ. Một mạng lưới khổng lồ vẫn có thể ùn tắc nếu điều phối kém. Vì vậy, doanh nghiệp Trung Quốc kết hợp dữ liệu với hệ thống vận hành tự động.
Dữ liệu bán hàng được phân tích liên tục. Doanh nghiệp theo dõi nhu cầu và xu hướng mua sắm. Thông tin này giúp họ chuẩn bị hàng hóa trước khi đơn hàng phát sinh. Phương tiện và kho bãi cũng được bố trí phù hợp hơn.
Mô hình đặt hàng trước là một ví dụ. Các nền tảng thương mại điện tử thu thập dữ liệu từ đơn đặt cọc. Doanh nghiệp logistics sau đó chủ động chuẩn bị nguồn lực. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng quá tải trong các mùa mua sắm lớn.
Kho hàng được đưa đến gần người tiêu dùng
Kho bãi cũng đóng vai trò quan trọng trong mô hình này. Doanh nghiệp không chỉ tăng số lượng kho. Họ còn lựa chọn vị trí dựa trên nhu cầu tiêu dùng.
Hàng hóa được đưa đến gần khách hàng trước khi đơn hàng xuất hiện. Khi người mua hoàn tất thanh toán, hệ thống chọn kho phù hợp. Hàng sau đó được xuất từ địa điểm gần nhất. Nhờ vậy, thời gian giao hàng được rút ngắn đáng kể.
JD Logistics là một ví dụ đáng chú ý. Trong nửa đầu năm 2026, doanh nghiệp này có hơn 3.600 kho. Mạng lưới bao phủ hơn 2.800 đơn vị hành chính cấp huyện. Mô hình này tạo ra lợi thế lớn về tốc độ giao hàng.
Hoa tươi cho thấy vai trò của logistics chuỗi lạnh
Với hàng công nghiệp, thời gian giao hàng rất quan trọng. Với hoa tươi, yêu cầu còn cao hơn. Chất lượng sản phẩm giảm theo từng giờ sau khi thu hoạch.
Vân Nam là vùng sản xuất hoa lớn của Trung Quốc. Khu vực này nằm cách xa nhiều trung tâm tiêu thụ lớn. Vì vậy, chuỗi lạnh trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình vận chuyển.
Tại một trung tâm logistics ở Côn Minh, hệ thống phân loại được tự động hóa. Mỗi kiện hàng được nhận diện và phân tuyến trong khoảng ba phút. Công suất có thể đạt 20.000 kiện mỗi giờ.
Sau khi nâng cấp, trung tâm tăng công suất từ khoảng 2 tấn lên hơn 260 tấn hoa mỗi ngày. Hàng hóa được vận chuyển bằng nhiều phương thức. Trong đó có máy bay, đường sắt cao tốc và xe tải lạnh. Một số thành phố có thể nhận hoa trong vòng 24 giờ.
Các nhân viên của JD Logistics giám sát hệ thống phân loại bưu kiện tại tỉnh Cam Túc. Ảnh: VCG.
Chuỗi cung ứng bắt đầu từ vùng nguyên liệu
Một điểm đáng chú ý khác nằm ở khâu đầu nguồn. Logistics không bắt đầu khi hàng rời kho. Quá trình này bắt đầu ngay từ vùng sản xuất.
Hoa sau khi thu hoạch sẽ được làm lạnh sơ bộ. Sau đó, sản phẩm được phân loại và kiểm tra chất lượng. Hàng tiếp tục được đóng gói trước khi đưa vào chuỗi lạnh. Cách làm này giúp giảm thời gian chờ và hạn chế hao hụt.
Mô hình trên còn giúp tập hợp sản phẩm từ nhiều hộ sản xuất nhỏ. Hàng hóa được chuẩn hóa trước khi đưa ra thị trường. Nhờ vậy, nguồn cung phân tán có thể kết nối với hệ thống thương mại điện tử quy mô lớn.
Bài học nào cho logistics Việt Nam?
Câu chuyện của Trung Quốc cho thấy giá vận chuyển thấp không đến từ việc giảm cước đơn thuần. Chi phí thấp là kết quả của cả một mạng lưới được tối ưu. Quy mô, dữ liệu, kho bãi và phương tiện đều phải phối hợp.
Đây cũng là bài toán Việt Nam cần quan tâm. Thị trường thương mại điện tử đang mở rộng. Nhu cầu giao hàng nhanh cũng tăng lên. Do đó, doanh nghiệp logistics cần đầu tư đồng bộ thay vì chỉ tăng số lượng phương tiện.
Chuỗi lạnh cũng là một hướng phát triển đáng chú ý. Việt Nam có thế mạnh về nông sản và thủy sản. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm vẫn cần được bảo quản tốt hơn trong quá trình vận chuyển.
Khi chuỗi lạnh được cải thiện, doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường. Thời gian bảo quản cũng được kéo dài hơn. Đồng thời, tỷ lệ hao hụt trong quá trình vận chuyển sẽ giảm.
Ascent Group hướng đến logistics hiệu quả hơn
Sự phát triển của logistics Trung Quốc cho thấy một điều rõ ràng. Năng lực vận tải không chỉ phụ thuộc vào số lượng xe. Hiệu quả còn nằm ở khả năng điều phối toàn bộ chuỗi cung ứng.
Ascent Group đang phát triển hệ thống vận tải theo hướng đó. Doanh nghiệp tập trung vào điều phối phương tiện và tối ưu hành trình. Mục tiêu là giảm thời gian chờ và nâng hiệu quả khai thác xe.
Bên cạnh vận tải, Ascent Group cũng hướng đến kết nối nhà máy, kho bãi và điểm giao nhận. Cách tiếp cận này phù hợp với nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp sản xuất và xuất nhập khẩu.
Kết luận
Một bó hoa 14 tệ có thể giao miễn phí hơn 2.000 km không phải là câu chuyện đơn lẻ. Đằng sau đơn hàng nhỏ là một mạng lưới logistics rất lớn. Hệ thống này kết hợp quy mô, dữ liệu, kho bãi và công nghệ.
Đối với Việt Nam, đây là một bài học đáng chú ý. Logistics muốn giảm chi phí cần tối ưu cả mạng lưới. Trong đó, công nghệ và khả năng điều phối sẽ ngày càng giữ vai trò quan trọng.
