Giá nhiên liệu và logistics luôn có mối quan hệ chặt chẽ. Mỗi biến động của xăng dầu đều tác động đến hoạt động vận tải. Tuy nhiên, mức ảnh hưởng còn phụ thuộc vào loại phương tiện và cách doanh nghiệp tổ chức đội xe.
Sau kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9, thị trường nhiên liệu Việt Nam tiếp tục có điều chỉnh. Từ 15h ngày 3/9, giá xăng tăng nhưng dầu diesel lại giảm. Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý với vận tải hàng hóa đường bộ, bởi phần lớn xe tải nặng và xe container sử dụng dầu diesel.
Vì vậy, nhìn vào giá xăng tăng chưa đủ để đánh giá chi phí vận tải. Với doanh nghiệp logistics, điều quan trọng hơn là giá diesel, mức tiêu hao nhiên liệu và hiệu suất của từng phương tiện.
Giá nhiên liệu và logistics thay đổi thế nào sau 2/9?
Theo kỳ điều hành ngày 3/9 của Liên Bộ Công Thương – Tài chính, xăng E5 RON92 tăng 723 đồng/lít. Mức giá tối đa sau điều chỉnh là 22.486 đồng/lít. Xăng E10 RON95-III cũng tăng 672 đồng/lít, lên 23.274 đồng/lít.
Ở chiều ngược lại, dầu diesel 0,05S giảm 341 đồng/lít. Giá bán mới là 27.743 đồng/lít. Dầu mazut cũng giảm 499 đồng/kg, xuống còn 17.641 đồng/kg.
Sự khác biệt này rất quan trọng với ngành vận tải. Xe con hoặc phương tiện giao hàng nhỏ sử dụng xăng chịu áp lực tăng chi phí. Trong khi đó, xe tải và container sử dụng diesel lại được giảm một phần chi phí trực tiếp.
Do đó, không thể nhìn vào một loại nhiên liệu để đánh giá toàn bộ thị trường. Mỗi nhóm vận tải sẽ chịu tác động khác nhau.
Dầu diesel mới là đầu vào cần chú ý của vận tải hàng hóa
Đối với vận tải đường bộ, diesel là một trong những đầu vào quan trọng nhất. Xe tải nặng, đầu kéo container và nhiều phương tiện đường dài đều sử dụng loại nhiên liệu này.
Vì vậy, việc dầu diesel giảm 341 đồng/lít sau ngày 3/9 là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, mức giảm này chưa đủ để làm thay đổi hoàn toàn bài toán chi phí của doanh nghiệp vận tải.
Theo các chuyên gia ngành logistics được Báo Văn Hóa dẫn lại, nhiên liệu thường chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí vận hành phương tiện. Tỷ lệ này đặc biệt đáng chú ý với xe tải nặng và xe container.
Vì vậy, chỉ cần giá dầu biến động mạnh, biên lợi nhuận của doanh nghiệp vận tải có thể thay đổi đáng kể.
Giá nhiên liệu và logistics tác động trực tiếp đến giá cước
Một doanh nghiệp vận tải có nhiều khoản chi phí. Trong đó có phương tiện, tài xế, bảo dưỡng, cầu đường và bảo hiểm. Tuy nhiên, nhiên liệu vẫn là một khoản rất lớn.
Khi dầu tăng giá, doanh nghiệp thường đứng trước hai lựa chọn. Một là điều chỉnh giá cước. Hai là giữ nguyên giá để duy trì khách hàng và chấp nhận giảm lợi nhuận.
Trên thực tế, việc tăng giá ngay không phải lúc nào cũng dễ. Nhiều hợp đồng vận tải được ký cố định theo tháng hoặc quý. Vì vậy, doanh nghiệp có thể phải tự hấp thụ phần chi phí tăng thêm trong một khoảng thời gian.
Đây chính là lý do quản trị nhiên liệu có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh vận tải.
Một chuyến xe lời hay lỗ đôi khi nằm ở vài chục lít dầu
Với vận tải đường dài, tổng quãng đường của một chuyến xe có thể lên tới hàng trăm kilomet. Vì vậy, mức tiêu hao nhiên liệu cần được theo dõi sát.
Nếu một phương tiện tiêu hao cao hơn định mức, chi phí của cả chuyến sẽ tăng. Khi tình trạng này lặp lại nhiều lần, khoản chênh lệch có thể trở thành một con số đáng kể.
Ngược lại, phương tiện được bảo dưỡng tốt thường vận hành ổn định hơn. Tài xế có kỹ năng lái phù hợp cũng giúp giảm tiêu hao.
Do đó, doanh nghiệp vận tải không thể chỉ theo dõi giá dầu ngoài thị trường. Quan trọng hơn là biết mỗi chiếc xe đang sử dụng nhiên liệu như thế nào.
Biểu đồ xu hướng chỉ số giá nhóm giao thông từ đầu năm đến nay. Ảnh: AI
Giá dầu giảm chưa chắc doanh nghiệp vận tải đã hết áp lực
Việc diesel giảm sau kỳ nghỉ 2/9 mang lại tác động tích cực. Tuy nhiên, doanh nghiệp không thể xây dựng chiến lược kinh doanh dựa vào một kỳ điều chỉnh giá.
Giá năng lượng thế giới vẫn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố. Địa chính trị, nguồn cung và nhu cầu toàn cầu đều có thể làm giá thay đổi. Báo cáo của Bộ Công Thương cũng cho thấy giá năng lượng tiếp tục là một yếu tố gây áp lực lên thị trường logistics năm 2026.
Vì vậy, mức giảm hiện tại có thể chỉ mang tính ngắn hạn. Doanh nghiệp cần chuẩn bị cho cả trường hợp giá nhiên liệu tăng trở lại.
Giải pháp bền vững không phải chờ giá dầu giảm. Điều quan trọng là giảm lượng nhiên liệu cần dùng cho mỗi đơn vị hàng hóa được vận chuyển.
Bốc dỡ hàng tại cảng Quốc tế Lào – Việt, Vũng Áng, Hà Tĩnh. Ảnh: Tuyết Mây/Báo Xây dựng
Xe chạy rỗng là một trong những chi phí đắt nhất
Một chiếc xe chở hàng từ Thanh Hóa ra Hải Phòng tạo ra doanh thu. Tuy nhiên, nếu xe quay về không có hàng, doanh nghiệp vẫn phải trả gần như đầy đủ chi phí nhiên liệu.
Đây là một trong những vấn đề lớn của vận tải đường bộ. Xe chạy rỗng vẫn tiêu hao dầu, thời gian tài xế và chi phí phương tiện. Trong khi đó, doanh thu của chiều về bằng 0.
Vì vậy, giảm tỷ lệ xe chạy rỗng có thể mang lại hiệu quả lớn hơn việc chờ giá dầu giảm vài trăm đồng mỗi lít.
Báo Văn Hóa cũng chỉ ra các giải pháp như tối ưu hành trình, ghép hàng và tăng hệ số sử dụng tải trọng. Đây là những biện pháp giúp doanh nghiệp giảm tác động từ biến động nhiên liệu.
Tối ưu hai chiều hàng giúp giảm chi phí vận tải
Muốn giảm xe chạy rỗng, doanh nghiệp phải có đủ nguồn hàng trên từng tuyến. Đây là lý do mạng lưới khách hàng có ý nghĩa rất lớn với doanh nghiệp vận tải.
Ví dụ, một xe chở hàng xuất khẩu từ Thanh Hóa ra Hải Phòng. Sau khi giao hàng, doanh nghiệp có thể tìm hàng nhập khẩu hoặc hàng nội địa cho chiều quay về.
Khi cả hai chiều đều có hàng, chi phí nhiên liệu được phân bổ hiệu quả hơn. Giá thành trên mỗi chuyến cũng có khả năng giảm.
Đây là lợi thế của doanh nghiệp khai thác thường xuyên một hành lang vận tải. Càng hiểu dòng hàng trên tuyến, khả năng ghép chiều càng tốt.
Logistics Thanh Hóa chịu tác động rõ từ giá nhiên liệu
Thanh Hóa có khoảng cách đáng kể tới nhiều trung tâm logistics lớn. Vì vậy, logistics Thanh Hóa chịu ảnh hưởng khá rõ khi chi phí nhiên liệu biến động.
Nhiều nhà máy tại Thanh Hóa vẫn cần kết nối với Hải Phòng. Hàng xuất khẩu phải được đưa đến kho, CFS hoặc cảng. Ngược lại, nguyên liệu nhập khẩu cũng cần vận chuyển từ Hải Phòng về nhà máy.
Bên cạnh đó, Nội Bài là đầu mối quan trọng với hàng đi đường hàng không. Các tuyến Thanh Hóa – Hà Nội và Thanh Hóa – Nội Bài vì vậy cũng phát sinh thường xuyên.
Quãng đường càng dài, nhiên liệu càng chiếm tỷ trọng lớn. Do đó, tối ưu vận tải có ý nghĩa trực tiếp với khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương.
Nhà máy cũng chịu ảnh hưởng khi giá vận tải thay đổi
Giá nhiên liệu không chỉ là vấn đề của doanh nghiệp logistics. Cuối cùng, chi phí này sẽ tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng.
Một nhà máy cần nguyên liệu đầu vào. Nếu chi phí vận chuyển nguyên liệu tăng, giá thành sản xuất cũng chịu thêm áp lực. Khi thành phẩm được đưa ra cảng, doanh nghiệp tiếp tục phát sinh chi phí vận tải.
Vì vậy, mỗi biến động nhiên liệu đều có khả năng lan sang giá hàng hóa. Mức độ tác động phụ thuộc vào khoảng cách và phương thức vận chuyển.
Đây là lý do các nhà máy cần một phương án logistics ổn định. Giá cước quan trọng, nhưng khả năng kiểm soát chi phí trong dài hạn còn quan trọng hơn.
Ascent Group tối ưu từ chính hoạt động vận tải
Với Ascent Group, bài toán nhiên liệu gắn trực tiếp với hoạt động hàng ngày của đội xe. Vì vậy, quản lý nhiên liệu không thể tách khỏi quản lý phương tiện và điều hành tuyến.
Trước hết, phương tiện cần được kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ. Lốp, động cơ và nhiều bộ phận khác đều có thể ảnh hưởng đến mức tiêu hao. Khi xe vận hành ổn định, nhiên liệu cũng được sử dụng hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, hành trình cần được bố trí hợp lý. Xe phải hạn chế di chuyển không cần thiết và giảm thời gian chờ. Điều hành cũng cần chủ động tìm nguồn hàng hai chiều trên những tuyến khai thác thường xuyên.
Mục tiêu cuối cùng không phải tiết kiệm vài lít dầu bằng mọi giá. Điều quan trọng là giảm chi phí vận chuyển nhưng vẫn bảo đảm tiến độ và an toàn hàng hóa.
Thanh Hóa – Hải Phòng là tuyến cần tối ưu hai chiều
Thanh Hóa – Hải Phòng là một trong những hành lang vận tải quan trọng với hàng xuất nhập khẩu. Nhiều nhà máy tại Thanh Hóa cần kết nối thường xuyên với hệ thống cảng và kho tại Hải Phòng.
Ở chiều đi, xe có thể chở thành phẩm hoặc hàng xuất khẩu. Chiều về có thể phát sinh nguyên liệu, linh kiện hoặc hàng nhập khẩu cần đưa về nhà máy.
Nếu doanh nghiệp xây dựng được mạng lưới khách hàng đủ lớn, hai dòng hàng này có thể bổ trợ cho nhau. Nhờ đó, tỷ lệ xe chạy rỗng được giảm xuống.
Với Ascent Group, việc khai thác sâu các tuyến thường xuyên cũng hướng đến mục tiêu này. Khi phương tiện được sử dụng hiệu quả hơn, doanh nghiệp có thêm dư địa để kiểm soát giá cước cho khách hàng.
Vận tải thùng kín cần kiểm soát hiệu suất phương tiện
Xe tải thùng kín thường được sử dụng với hàng may mặc, da giày, linh kiện và nhiều sản phẩm công nghiệp. Đây cũng là nhóm hàng phát sinh thường xuyên tại các nhà máy.
Với loại hình này, hiệu suất phương tiện rất quan trọng. Một xe chạy ít hàng nhưng vẫn đi đủ quãng đường sẽ có chi phí trên mỗi đơn vị hàng cao hơn.
Vì vậy, doanh nghiệp cần bố trí tải trọng phù hợp. Lịch lấy và giao hàng cũng cần được sắp xếp để giảm thời gian chờ.
Khi đội xe có quy mô lớn hơn, việc quản lý bằng dữ liệu càng quan trọng. Doanh nghiệp cần biết xe nào hiệu quả và tuyến nào đang có tỷ lệ rỗng cao.
Vận tải container cũng chịu áp lực tương tự
Đối với vận tải container, nhiên liệu cũng chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vận hành. Đầu kéo phải di chuyển giữa cảng, depot, kho và nhà máy.
Nếu kế hoạch không hợp lý, phương tiện có thể phát sinh nhiều kilomet không tạo doanh thu. Thời gian chờ lấy hoặc trả container cũng làm giảm hiệu suất.
Do đó, điều hành container cần phối hợp chặt với lịch cảng và nhà máy. Xe nên đến đúng thời điểm thay vì chờ quá lâu tại một đầu.
Mỗi giờ chờ giảm được đều giúp phương tiện quay vòng nhanh hơn. Đây cũng là một cách gián tiếp giảm chi phí logistics.
Công nghệ giúp kiểm soát chi phí nhiên liệu tốt hơn
Quản lý đội xe bằng dữ liệu đang trở thành yêu cầu cần thiết. GPS không chỉ giúp biết xe đang ở đâu. Dữ liệu còn có thể hỗ trợ đánh giá hành trình và thời gian dừng.
Khi kết hợp với thông tin nhiên liệu, doanh nghiệp có thể phát hiện những phương tiện có mức tiêu hao bất thường. Sau đó, nguyên nhân cần được kiểm tra.
Có thể vấn đề nằm ở tình trạng kỹ thuật của xe. Cũng có thể tuyến đường hoặc cách vận hành chưa phù hợp.
Quan trọng nhất là doanh nghiệp có dữ liệu để ra quyết định. Đây là bước chuyển từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên hiệu suất.
Giá nhiên liệu và logistics đặt ra bài toán vận tải đa phương thức
Tối ưu xe tải chỉ là một phần của giải pháp. Ở quy mô lớn hơn, Việt Nam cần tổ chức dòng hàng giữa nhiều phương thức vận tải.
Đường bộ có ưu điểm linh hoạt. Tuy nhiên, với hàng khối lượng lớn và quãng đường dài, đường biển, đường thủy hoặc đường sắt có thể phù hợp hơn trong một số trường hợp.
Báo Văn Hóa cho rằng việc phân bổ hợp lý hàng hóa giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường biển có thể giảm chi phí nhiên liệu. Đồng thời, doanh nghiệp cũng giảm phụ thuộc vào một phương thức duy nhất.
Đây là hướng quan trọng nếu Việt Nam muốn giảm chi phí logistics trong dài hạn.
Không nên biến động giá dầu thành lý do tăng cước máy móc
Giá nhiên liệu tăng thường tạo áp lực điều chỉnh giá cước. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần tính toán dựa trên chi phí thực tế.
Nếu diesel tăng, mức ảnh hưởng phải được xác định theo tỷ trọng nhiên liệu của từng tuyến. Ngược lại, khi giá giảm, doanh nghiệp cũng có thêm dư địa để tối ưu.
Một cơ chế giá minh bạch sẽ giúp cả hai bên dễ hợp tác hơn. Khách hàng hiểu vì sao cước thay đổi, còn doanh nghiệp vận tải vẫn bảo đảm được biên lợi nhuận cần thiết.
Đặc biệt với hợp đồng dài hạn, hai bên có thể xây dựng nguyên tắc điều chỉnh theo biến động nhiên liệu. Cách làm này giảm tranh cãi khi thị trường thay đổi mạnh.
Giảm chi phí logistics phải bắt đầu từ hiệu suất
Sau kỳ điều hành ngày 3/9, diesel giảm giá là một tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, doanh nghiệp vận tải không thể phụ thuộc vào những lần giảm giá như vậy.
Giá dầu có thể tiếp tục biến động. Trong khi đó, hiệu suất phương tiện là yếu tố doanh nghiệp có thể chủ động kiểm soát.
Một chiếc xe ít chạy rỗng sẽ hiệu quả hơn. Một tuyến được điều hành tốt cũng giảm thời gian và nhiên liệu lãng phí. Đồng thời, phương tiện được bảo dưỡng đúng lịch sẽ vận hành ổn định hơn.
Do đó, giảm chi phí logistics cần bắt đầu từ chính cách doanh nghiệp tổ chức vận tải.
Kết luận
Giá nhiên liệu và logistics có mối quan hệ trực tiếp, đặc biệt với vận tải đường bộ. Sau ngày 3/9, dầu diesel giảm 341 đồng/lít đã phần nào giảm áp lực cho xe tải và container. Tuy nhiên, đây mới chỉ là một biến động ngắn hạn.
Trong dài hạn, doanh nghiệp cần giảm sự phụ thuộc vào biến động giá dầu. Tối ưu hành trình, hạn chế xe chạy rỗng và tăng hiệu suất tải trọng là những giải pháp quan trọng. Công nghệ quản lý đội xe cũng cần được sử dụng nhiều hơn.
Với logistics Thanh Hóa, bài toán này càng rõ khi nhiều tuyến vận tải có quãng đường dài. Thanh Hóa – Hải Phòng, Thanh Hóa – Hà Nội và Thanh Hóa – Nội Bài đều đòi hỏi khả năng điều hành tốt để kiểm soát chi phí.
Đối với Ascent Group, tiết kiệm nhiên liệu không có nghĩa là cắt giảm chất lượng vận tải. Hướng đi cần thiết là tổ chức đội xe hiệu quả hơn, tăng hàng hai chiều, giảm kilomet chạy rỗng và kiểm soát mức tiêu hao của từng phương tiện.
Giá dầu có thể tăng hoặc giảm theo thị trường. Nhưng doanh nghiệp vận tải vẫn có thể chủ động một việc: vận chuyển nhiều giá trị hơn trên mỗi kilomet mà đội xe phải di chuyển.
