Ngành da giày – bao gồm giày dép, túi xách và phụ kiện – vẫn là một trong những trụ cột xuất khẩu của Việt Nam, đem về kim ngạch hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường toàn cầu thay đổi, ngành này đang đối diện những thách thức lớn về tiêu chuẩn môi trường, phát triển bền vững và chi phí sản xuất — điều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng xuất khẩu năm 2026.
📈 Xuất khẩu vẫn tăng trưởng nhưng phải “đổi luật”
Năm 2024, xuất khẩu ngành da giày Việt Nam ước đạt hơn 26–27 tỷ USD, tăng khoảng 10–11% so với năm trước, bất chấp nhiều khó khăn về chi phí đầu vào và giảm giá đơn hàng. Trong nửa đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành cũng tăng trưởng hai chữ số, với tổng trị giá hơn 14 tỷ USD và riêng giày dép khoảng 12 tỷ USD. Đây là dấu hiệu cho thấy năng lực sản xuất và vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn duy trì ổn định.
Tuy nhiên, xuất khẩu giày dép vào những tháng cuối 2025 từng ghi nhận sự sụt giảm so với tháng trước, đặc biệt tại thị trường lớn như Mỹ — điều khiến nhiều doanh nghiệp lo ngại về biến động cầu toàn cầu.
🌍 “Luật chơi mới” từ thị trường nhập khẩu lớn
Các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc – vốn chiếm phần lớn thị phần xuất khẩu giày dép Việt Nam — đang ngày càng siết chặt quy định về môi trường, phát thải carbon và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Điều này dẫn đến những chi phí tuân thủ tiêu chuẩn cao hơn và áp lực lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu: phải thay đổi từ nguyên liệu đầu vào đến quy trình sản xuất để đáp ứng các tiêu chí bền vững quốc tế.
Đặc biệt, EU đã triển khai nhiều đạo luật mới liên quan tới truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải carbon và sản phẩm sinh thái, buộc doanh nghiệp phải chứng minh quy trình sản xuất “xanh” nếu muốn được ưu đãi thuế quan hoặc duy trì quyền tiếp cận thị trường.
⚙️ Thách thức nội tại ngành
Ngoài áp lực từ thị trường nước ngoài, ngành da giày còn phải đối mặt với một số vấn đề nội tại:
-
Nguồn nguyên liệu trong nước chưa tự chủ, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, khiến chi phí sản xuất tăng và dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường thế giới.
-
Thiếu lao động có tay nghề cao, nhất là ở các phân xưởng nhỏ và vừa, khiến năng suất và chất lượng khó nâng cao nhanh chóng.
-
Công nghệ sản xuất và chuyển đổi số còn hạn chế, doanh nghiệp chưa áp dụng rộng rãi tự động hóa và quy trình sản xuất xanh.
🧭 Hướng đi chiến lược
Để vượt qua “luật chơi mới” và duy trì đà tăng trưởng, các chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng cần tập trung vào:
-
“Xanh hóa” sản xuất: Áp dụng tiêu chuẩn môi trường, giảm phát thải carbon, tăng sử dụng năng lượng sạch và tái tạo.
-
Chuỗi giá trị bền vững: Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu thị trường khó tính.
-
Tăng nội địa hóa nguyên liệu và công nghệ: Giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên phụ liệu và nâng cao năng lực R&D.
-
Mở rộng thị trường mới: Khai thác các thị trường đang tăng trưởng như Trung Đông, Nam Mỹ và châu Phi để giảm rủi ro quá phụ thuộc vào những thị trường truyền thống.
Ngành da giày Việt Nam vẫn là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực trong nền kinh tế với kim ngạch hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, “luật chơi mới” về tiêu chuẩn xanh và yêu cầu bền vững từ các thị trường nhập khẩu lớn đang đặt ra thách thức không nhỏ cho doanh nghiệp xuất khẩu. Việc ứng phó kịp thời, đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm sẽ là chìa khóa giúp ngành này tiếp tục phát triển vững chắc trong bối cảnh kinh tế toàn cầu thay đổi nhanh chóng.
