Áp lực tuân thủ tiêu chuẩn bền vững đang định hình lại chuỗi cung ứng
Trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi chậm và xu hướng tiêu dùng thay đổi mạnh mẽ, ngành may mặc xuất khẩu Việt Nam đang đối mặt với một thách thức mang tính cấu trúc: yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn sản xuất xanh và phát triển bền vững từ các thị trường lớn như EU, Mỹ và Nhật Bản. Đây không còn là xu hướng dài hạn, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để giữ đơn hàng từ năm 2025–2026.
Quy định mới từ thị trường EU tạo sức ép trực diện
Từ năm 2026, Liên minh châu Âu chính thức áp dụng các quy định liên quan đến Dấu chân carbon (Carbon Footprint), Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM) và yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng đối với hàng dệt may nhập khẩu. Theo đó, các nhà nhập khẩu châu Âu buộc phải chứng minh sản phẩm được sản xuất trong điều kiện giảm phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo và đảm bảo trách nhiệm xã hội.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp may mặc Việt Nam – vốn mạnh về gia công – rơi vào thế bị động. Các đơn hàng không chỉ hỏi về giá và thời gian giao hàng, mà còn yêu cầu báo cáo phát thải, nguồn gốc nguyên liệu và quy trình sản xuất.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó trong chuyển đổi
Thực tế cho thấy, các tập đoàn may mặc lớn đã sớm đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái, máy móc tiết kiệm năng lượng và đạt các chứng chỉ quốc tế như GRS, OEKO-TEX, BSCI. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ – chiếm tỷ trọng lớn trong ngành – vẫn gặp khó khăn về vốn, công nghệ và nhân sự chuyên môn để thực hiện chuyển đổi xanh.
Chi phí đầu tư ban đầu cao khiến nhiều doanh nghiệp đứng trước lựa chọn khó khăn: chấp nhận mất đơn hàng ngắn hạn hoặc vay vốn để tái cấu trúc sản xuất. Trong khi đó, các đối tác nước ngoài ngày càng ưu tiên nhà cung cấp đáp ứng đầy đủ tiêu chí ESG, ngay cả khi giá thành cao hơn.
Logistics xanh trở thành yếu tố cạnh tranh mới
Không chỉ dừng lại ở nhà máy, yêu cầu “xanh hóa” còn lan sang khâu logistics xuất khẩu. Nhiều khách hàng quốc tế yêu cầu sử dụng tuyến vận chuyển tối ưu phát thải, bao bì thân thiện môi trường và minh bạch dữ liệu vận tải.
Điều này tạo ra áp lực nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp logistics tại Việt Nam phát triển dịch vụ logistics xanh, tích hợp vận tải biển, kho bãi và quản lý chuỗi cung ứng theo chuẩn quốc tế. Doanh nghiệp may mặc có đối tác logistics phù hợp sẽ nâng cao khả năng giữ đơn hàng dài hạn.
Cơ hội sàng lọc và nâng cấp vị thế ngành may mặc Việt Nam
Dù đối mặt với nhiều thách thức, các chuyên gia nhận định rằng áp lực chuyển đổi xanh sẽ giúp ngành may mặc Việt Nam sàng lọc và nâng cấp chất lượng. Những doanh nghiệp thích ứng sớm sẽ có lợi thế lớn trong việc tiếp cận đơn hàng ổn định, giá trị cao và ít phụ thuộc vào gia công thuần túy.
Về dài hạn, việc đáp ứng tiêu chuẩn bền vững không chỉ giúp duy trì kim ngạch xuất khẩu, mà còn góp phần nâng cao hình ảnh “Made in Vietnam” trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu.
