Hoạt động xuất khẩu nông lâm thủy sản sang Trung Quốc đang có thêm cơ hội khi kết nối thương mại biên giới được thúc đẩy mạnh hơn. Lào Cai tiếp tục giữ vai trò quan trọng nhờ vị trí cửa ngõ kết nối Việt Nam với tỉnh Vân Nam và thị trường nội địa Trung Quốc.
Ngày 21/8, gần 200 đại biểu đã tham dự hội nghị xúc tiến xuất khẩu tại Lào Cai. Trong đó có khoảng 150 đại biểu đến từ doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc. Hội nghị tập trung vào thị trường, tiêu chuẩn hàng hóa, logistics và tổ chức chuỗi cung ứng.
Đây là hướng đi quan trọng với nông sản Việt. Thị trường Trung Quốc có quy mô lớn nhưng yêu cầu về chất lượng ngày càng cao. Doanh nghiệp vì vậy cần chuyển từ bán hàng theo thời điểm sang xây dựng chuỗi cung ứng ổn định.
Lào Cai tiếp tục giữ vai trò cửa ngõ xuất khẩu
Lào Cai có lợi thế lớn trong thương mại với khu vực Tây Nam Trung Quốc. Cửa khẩu quốc tế Lào Cai – Hà Khẩu kết nối trực tiếp với tỉnh Vân Nam.
Từ đây, hàng hóa có thể tiếp tục được phân phối sâu vào thị trường Trung Quốc. Đây là lợi thế đáng kể với các nhóm hàng cần giao nhanh.
Nông sản tươi là một ví dụ rõ nhất. Thời gian vận chuyển càng ngắn thì chất lượng càng dễ được duy trì. Điều này đặc biệt quan trọng với trái cây, rau và thủy sản.
Theo thông tin tại hội nghị, nhiều nhóm hàng đang được tạo thuận lợi khi thông quan. Danh mục gồm trái cây, rau, hoa, thủy sản, chè, gạo và cà phê. Ngoài ra còn có cao su, hạt tiêu, hạt điều và tinh bột sắn.
Trung Quốc yêu cầu ngày càng cao về chất lượng
Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc hiện đã khác nhiều so với trước.
Doanh nghiệp không thể chỉ có hàng rồi đưa lên cửa khẩu. Sản phẩm cần đáp ứng tiêu chuẩn cụ thể của thị trường nhập khẩu.
Mã số vùng trồng phải được quản lý tốt. Cơ sở đóng gói cũng cần đáp ứng yêu cầu. Hồ sơ truy xuất nguồn gốc phải rõ ràng.
Bên cạnh đó, an toàn thực phẩm ngày càng được kiểm soát chặt. Những yêu cầu này giúp nâng chất lượng xuất khẩu nhưng cũng tạo áp lực cho doanh nghiệp.
Tại hội nghị, phía Trung Quốc đã chia sẻ các yêu cầu đối với hàng nhập qua cửa khẩu Hà Khẩu. Nội dung giúp doanh nghiệp Việt hiểu rõ hơn về thị trường và phương thức giao dịch.
Logistics trở thành mắt xích quan trọng
Nông sản có đặc điểm khác hàng công nghiệp. Nhiều sản phẩm có thời gian bảo quản ngắn nên không thể chờ lâu.
Vì vậy, logistics phải được tổ chức sát với lịch thu hoạch và đóng hàng. Xe cần đến đúng thời điểm. Hàng cũng cần được đưa đến cửa khẩu theo lịch phù hợp.
Nếu hàng ùn lại, chất lượng có thể giảm. Doanh nghiệp cũng phát sinh thêm chi phí kho và phương tiện.
Do đó, năng lực thông quan và vận tải phải phát triển cùng nhau. Đây là điều kiện để tăng lượng hàng xuất khẩu nhưng vẫn giữ được chất lượng.
Kho bãi tại cửa khẩu cần được nâng cấp
Khi sản lượng hàng hóa tăng, nhu cầu kho bãi cũng tăng theo.
Hàng xuất khẩu có thể cần tập kết trước khi làm thủ tục. Một số mặt hàng còn yêu cầu kho lạnh hoặc khu vực bảo quản riêng.
Nếu hệ thống kho thiếu công suất, hàng sẽ phải chờ trên xe. Điều này làm tăng chi phí vận tải và giảm hiệu quả phương tiện.
Lào Cai hiện đang tập trung hoàn thiện hạ tầng cửa khẩu và kho bãi. Dịch vụ logistics cũng được nâng cấp để phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu.
Đây là hướng phát triển cần thiết. Một cửa khẩu có năng lực thông quan cao nhưng thiếu kho và phương tiện vẫn khó vận hành hiệu quả.
Cửa khẩu số giúp giảm thời gian xử lý
Chuyển đổi số đang tạo ra thay đổi lớn tại khu vực biên giới.
Cửa khẩu quốc tế đường bộ số II Kim Thành đang tăng ứng dụng công nghệ trong vận hành. Quy trình được công khai hơn và nhiều công đoạn được số hóa.
Lào Cai cũng đang triển khai xây dựng cửa khẩu thông minh tại Kim Thành và Bản Vược. Mục tiêu là tăng mức độ tự động hóa và nâng năng lực thông quan.
Khi thủ tục được xử lý nhanh hơn, thời gian xe chờ có thể giảm. Đây là lợi ích trực tiếp đối với doanh nghiệp logistics.
Đối với nông sản, mỗi giờ được rút ngắn đều có giá trị. Hàng có thể đến thị trường sớm hơn và giữ chất lượng tốt hơn.
Chuỗi cung ứng cần chuyển từ ngắn hạn sang ổn định
Một trong những vấn đề của xuất khẩu nông sản là tính mùa vụ.
Khi giá tăng, sản lượng có thể đổ về cửa khẩu rất nhanh. Ngược lại, khi thị trường giảm nhu cầu, doanh nghiệp dễ gặp khó về đầu ra.
Mô hình này tạo nhiều rủi ro.
Giải pháp dài hạn là xây dựng quan hệ trực tiếp giữa nhà sản xuất và nhà nhập khẩu. Các bên cần xác định sản lượng và tiêu chuẩn từ trước.
Doanh nghiệp cũng cần chủ động kế hoạch thu hoạch, đóng gói và vận tải.
Tại hội nghị, các bên nhấn mạnh việc chuyển từ giao dịch ngắn hạn sang xây dựng chuỗi cung ứng ổn định. Doanh nghiệp hai nước cũng ký các biên bản ghi nhớ hợp tác.
Truy xuất nguồn gốc sẽ quyết định khả năng đi xa
Truy xuất nguồn gốc không còn là yêu cầu riêng của các thị trường khó tính.
Trung Quốc cũng đang tăng yêu cầu về vấn đề này.
Doanh nghiệp phải biết sản phẩm đến từ vùng trồng nào. Cơ sở đóng gói nào đã xử lý sản phẩm cũng cần được xác định.
Khi dữ liệu minh bạch, quá trình xử lý sự cố sẽ nhanh hơn. Niềm tin của nhà nhập khẩu cũng được cải thiện.
Đây là lý do chuyển đổi số cần bắt đầu từ vùng sản xuất chứ không chỉ tại cửa khẩu.
Doanh nghiệp Việt cần chủ động từ đầu chuỗi
Muốn xuất khẩu nông lâm thủy sản bền vững, doanh nghiệp cần thay đổi cách chuẩn bị hàng.
Sản phẩm phải được sản xuất theo yêu cầu thị trường. Thu hoạch cũng cần bám sát kế hoạch tiêu thụ.
Sau đó là đóng gói, bảo quản và vận chuyển.
Nếu từng khâu được thực hiện riêng lẻ, chi phí sẽ cao hơn. Rủi ro chậm giao hàng cũng tăng.
Ngược lại, khi toàn bộ chuỗi được lập kế hoạch từ đầu, doanh nghiệp có thể kiểm soát tốt hơn cả thời gian và chi phí.
Các sản phẩm nông, lâm sản được trưng bày, giới thiệu tại hội nghị.
Ascent Group và bài toán kết nối hàng xuất khẩu
Sự phát triển của thương mại biên giới tạo thêm nhu cầu vận tải từ các vùng sản xuất đến cửa khẩu.
Đây cũng là thị trường mà Ascent Group có thể tham gia sâu hơn thông qua vận tải nội địa và kết nối chuỗi cung ứng.
Hàng xuất khẩu cần được đưa từ nhà máy hoặc vùng sản xuất đến điểm tập kết đúng kế hoạch. Phương tiện phải được điều phối phù hợp với thời gian thông quan.
Nếu xe đến quá sớm, doanh nghiệp phải chịu thời gian chờ. Nếu xe đến muộn, kế hoạch xuất khẩu có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, giá trị của logistics nằm ở khả năng điều phối chứ không chỉ ở số lượng phương tiện.
Một chuỗi vận tải tốt sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hàng hóa và hạn chế phát sinh.
Thanh Hóa cũng có thể tận dụng hành lang Lào Cai
Lào Cai không chỉ phục vụ doanh nghiệp tại khu vực phía Bắc.
Khi hành lang thương mại với Trung Quốc phát triển, doanh nghiệp từ nhiều địa phương khác cũng có thể tận dụng tuyến này.
Thanh Hóa có nhiều sản phẩm nông nghiệp và hàng chế biến có khả năng mở rộng thị trường. Doanh nghiệp địa phương có thể nghiên cứu thêm phương án xuất khẩu qua các cửa khẩu phía Bắc.
Tuy nhiên, việc lựa chọn tuyến cần dựa trên chi phí và thời gian thực tế.
Nếu lượng hàng đủ lớn và thị trường phù hợp, đường bộ qua Lào Cai có thể trở thành một lựa chọn đáng chú ý.
Kết luận
Hội nghị tại Lào Cai cho thấy hoạt động xuất khẩu nông lâm thủy sản sang Trung Quốc đang chuyển sang một giai đoạn mới.
Mối quan hệ giữa doanh nghiệp hai nước ngày càng trực tiếp hơn. Tiêu chuẩn chất lượng cũng rõ ràng hơn.
Đồng thời, hạ tầng cửa khẩu, kho bãi và logistics đang được nâng cấp.
Đây là nền tảng để Việt Nam chuyển từ xuất khẩu theo mùa vụ sang xây dựng chuỗi cung ứng ổn định hơn.
Trong chuỗi đó, logistics giữ vai trò rất rõ.
Vùng sản xuất → Đóng gói → Kho → Vận tải → Cửa khẩu → Trung Quốc.
Nếu từng mắt xích được kết nối tốt, thời gian giao hàng sẽ giảm và chất lượng sản phẩm được giữ tốt hơn.
Đối với nông sản Việt, đây chính là điều kiện để tăng giá trị xuất khẩu và xây dựng vị thế lâu dài tại thị trường Trung Quốc.
