Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng mạnh xuất khẩu trong những tháng cuối năm. Đây là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, hoạt động nhập khẩu cũng tăng nhanh. Cán cân thương mại đang chuyển sang trạng thái nhập siêu.
Theo Bộ Công Thương, 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 659 tỷ USD. Con số này tăng 28,1% so với cùng kỳ.
Trong đó, xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD. Mức tăng đạt 21,7%.
Tuy nhiên, Việt Nam nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD. Đây là vấn đề cần được theo dõi trong những tháng cuối năm.
Xuất khẩu tăng nhưng nhập khẩu cũng tăng mạnh
Các nhóm hàng công nghiệp tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong xuất khẩu.
Máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 85 tỷ USD. Kim ngạch nhóm hàng này tăng tới 50%.
Máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt khoảng 40 tỷ USD. Mức tăng đạt 24,6%.
Điện thoại và linh kiện đạt khoảng 38 tỷ USD. Nhóm hàng này tăng 18,6%.
Những con số trên cho thấy năng lực sản xuất đang mở rộng. Tuy nhiên, chúng cũng phản ánh mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu và thiết bị nhập khẩu.
Nhiều doanh nghiệp phải nhập máy móc và linh kiện để phục vụ sản xuất. Đây là nguyên nhân khiến nhập khẩu tăng nhanh.
Vấn đề quan trọng là lượng nhập khẩu này phải được chuyển hóa thành sản phẩm xuất khẩu. Khi đó, nhập khẩu đầu vào mới tạo ra giá trị cho nền kinh tế.
Khu vực FDI vẫn chiếm tỷ trọng lớn
Một điểm đáng chú ý nằm ở cơ cấu xuất khẩu.
Trong 7 tháng đầu năm, khu vực FDI đạt khoảng 255 tỷ USD. Kim ngạch tăng 26,5%.
Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước đạt khoảng 64,6 tỷ USD. Mức tăng chỉ khoảng 5,8%.
Chênh lệch này cho thấy doanh nghiệp FDI vẫn giữ vai trò rất lớn. Doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Đây cũng là bài toán của công nghiệp hỗ trợ. Khi tỷ lệ nội địa hóa tăng, doanh nghiệp sẽ giảm được một phần phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.
Giá trị tạo ra trong nước cũng sẽ cao hơn. Điều này giúp hoạt động xuất khẩu bền vững hơn trong dài hạn.
Chi phí logistics tiếp tục gây áp lực
Xuất khẩu tăng nhanh kéo theo nhu cầu vận chuyển lớn. Hàng hóa phải di chuyển qua nhiều công đoạn trước khi đến thị trường quốc tế.
Chi phí logistics vì vậy có ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh. Chi phí càng cao, biên lợi nhuận của doanh nghiệp càng bị thu hẹp.
Các hiệp hội doanh nghiệp cũng đang đề nghị giảm chi phí vận tải. Trong đó có chi phí vận tải biển và chi phí lưu kho.
Việc phát triển hệ thống logistics đồng bộ sẽ giúp giải quyết một phần vấn đề này.
Kho hàng cần được bố trí gần vùng sản xuất. Kho lạnh cần gắn với vùng nguyên liệu.
Cảng biển cũng cần được kết nối thuận lợi với khu công nghiệp. Khi các mắt xích được kết nối tốt, thời gian vận chuyển sẽ giảm.
Doanh nghiệp cũng có thể chủ động hơn trong kế hoạch giao hàng.
Nông sản cần nâng giá trị thay vì chỉ tăng sản lượng
Nông nghiệp vẫn là một trong những nhóm ngành xuất khẩu quan trọng.
7 tháng đầu năm, xuất khẩu nông, lâm và thủy sản đạt 42,79 tỷ USD. Mức tăng đạt 7,5%.
Tuy nhiên, nhập khẩu của nhóm ngành này cũng tăng 10,8%. Điều này khiến mức xuất siêu bị thu hẹp.
Một số mặt hàng xuất khẩu còn giảm kim ngạch. Cà phê đạt khoảng 5,45 tỷ USD, giảm 11,2%.
Gạo đạt khoảng 2,62 tỷ USD. Mức giảm là 7,1%.
Cao su đạt khoảng 1,55 tỷ USD. Kim ngạch giảm 4,6%.
Những con số này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu cần đi cùng nâng cao giá trị. Doanh nghiệp cần chú trọng chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.
Logistics cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Nông sản cần hệ thống kho, kho lạnh và vận chuyển phù hợp.
Nếu bảo quản không tốt, giá trị hàng hóa có thể giảm trước khi đến thị trường.
Dệt may cần giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu
Dệt may là ngành xuất khẩu lớn của Việt Nam. Tuy nhiên, ngành vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu nhập khẩu.
7 tháng đầu năm, xuất khẩu dệt may đạt khoảng 27 tỷ USD. Mức tăng đạt 2,67%.
Nhập khẩu của ngành đạt khoảng 15,25 tỷ USD.
Tính trên toàn chuỗi, dệt may vẫn xuất siêu khoảng 11,76 tỷ USD. Tuy nhiên, việc phát triển nguồn nguyên liệu trong nước vẫn rất cần thiết.
Khi nguồn vải và phụ liệu trong nước tăng, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn. Thời gian sản xuất cũng có thể được rút ngắn.
Đây là yếu tố quan trọng khi khách hàng quốc tế yêu cầu giao hàng nhanh. Logistics vì vậy phải được tính ngay từ khâu nguyên liệu.
Mở rộng thị trường để giảm rủi ro
Một thị trường xuất khẩu quá tập trung sẽ tạo ra nhiều rủi ro.
Khi chính sách nhập khẩu thay đổi, doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng ngay. Các yêu cầu về nguồn gốc và tiêu chuẩn cũng ngày càng cao.
Do đó, doanh nghiệp cần mở thêm thị trường. Đây là hướng được Chính phủ và các hiệp hội ngành hàng nhấn mạnh.
Các thị trường mới tại Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latin còn nhiều tiềm năng. Thị trường Halal cũng đang được quan tâm.
Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do sẽ tạo thêm cơ hội. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đáp ứng tốt các quy định về xuất xứ.
Đây là điều kiện quan trọng để hàng Việt hưởng ưu đãi thuế quan.
Logistics cần đi trước một bước
Khi xuất khẩu tăng, logistics phải tăng theo.
Doanh nghiệp không thể chỉ chuẩn bị phương tiện khi lượng hàng đã tăng mạnh. Hệ thống vận tải cần được xây dựng từ trước.
Các tuyến từ nhà máy đến cảng phải được tổ chức ổn định. Lịch giao nhận cũng cần được kiểm soát chặt.
Kho bãi là một mắt xích khác cần được chú trọng. Hàng xuất khẩu cần được tập kết đúng thời điểm.
Với nông sản và thực phẩm, yêu cầu còn cao hơn. Hệ thống kho lạnh và vận chuyển phù hợp là yếu tố bắt buộc.
Vì vậy, phát triển logistics không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp vận tải. Đây là một phần của năng lực xuất khẩu quốc gia.
Cơ hội cho doanh nghiệp logistics Việt Nam
Xu hướng tăng mạnh xuất khẩu đang tạo ra dư địa lớn cho ngành logistics.
Nhu cầu vận chuyển nguyên liệu sẽ tăng. Nhu cầu vận chuyển thành phẩm cũng tăng.
Các tuyến từ khu công nghiệp đến cảng biển sẽ có thêm sản lượng. Các trung tâm kho bãi cũng có cơ hội mở rộng.
Doanh nghiệp logistics cần nâng cao khả năng điều phối. Việc theo dõi phương tiện cũng cần được số hóa.
Khách hàng xuất khẩu ngày càng quan tâm đến thời gian giao hàng. Họ cũng cần thông tin chính xác về hành trình.
Đơn vị logistics có khả năng đáp ứng những yêu cầu này sẽ có lợi thế lớn hơn.
Ascent Group hướng tới logistics phục vụ nhà máy
Với xu hướng sản xuất và xuất khẩu tăng, nhu cầu vận tải phục vụ nhà máy sẽ tiếp tục mở rộng.
Ascent Group tập trung phát triển các tuyến vận tải kết nối nhà máy, kho hàng và cảng.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, vận chuyển đúng lịch là yếu tố rất quan trọng. Một chuyến xe chậm có thể ảnh hưởng đến cả kế hoạch giao hàng.
Vì vậy, năng lực điều phối cần được đặt lên hàng đầu. Phương tiện phải được bố trí phù hợp với từng lịch sản xuất.
Khi vận hành ổn định, doanh nghiệp có thể kiểm soát tốt hơn chi phí logistics. Nhà máy cũng chủ động hơn trong kế hoạch xuất hàng.
Kết luận
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tăng mạnh xuất khẩu. Tuy nhiên, mục tiêu này cần đi cùng kiểm soát nhập siêu.
Muốn làm được điều đó, doanh nghiệp cần tăng giá trị sản xuất trong nước. Công nghiệp hỗ trợ cũng cần được phát triển mạnh hơn.
Bên cạnh đó, chi phí logistics phải tiếp tục được giảm. Hạ tầng kho bãi và vận tải cần được đầu tư đồng bộ.
Việc mở rộng thị trường cũng rất quan trọng. Doanh nghiệp cần giảm phụ thuộc vào một vài thị trường lớn.
Khi sản xuất trong nước tăng, logistics hiệu quả và thị trường được mở rộng, xuất khẩu sẽ có nền tảng tốt hơn.
Xuất khẩu không chỉ cần tăng về lượng. Quan trọng hơn là phải tăng giá trị và nâng sức cạnh tranh của hàng Việt trên thị trường quốc tế.
Ascent Group tập trung phát triển các tuyến vận tải kết nối nhà máy, kho hàng và cảng.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, vận chuyển đúng lịch là yếu tố rất quan trọng. Một chuyến xe chậm có thể ảnh hưởng đến cả kế hoạch giao hàng.