Ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức mới khi chuỗi vận tải biển và logistics quốc tế liên tục biến động do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Những yếu tố này không chỉ làm tăng chi phí vận chuyển mà còn kéo dài thời gian giao hàng, tạo áp lực lớn lên hoạt động xuất khẩu và chuỗi cung ứng thủy sản.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, tác động rõ rệt nhất hiện nay không phải là nhu cầu thị trường suy giảm mà chủ yếu đến từ chi phí logistics tăng cao, rủi ro vận tải biển lớn hơn và giá nhiên liệu biến động mạnh. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào container lạnh và hệ thống vận chuyển quốc tế.
Xuất khẩu thủy sản sang Trung Đông tăng nhanh
Trong những năm gần đây, Trung Đông trở thành một trong những thị trường tiêu thụ thủy sản quan trọng của Việt Nam. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này đã tăng từ 197,7 triệu USD năm 2020 lên hơn 401 triệu USD vào năm 2025.
Trong cơ cấu xuất khẩu, cá tra tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch gần 176 triệu USD, tiếp theo là cá ngừ khoảng 94,4 triệu USD và tôm hơn 54 triệu USD. Ngoài ra, các sản phẩm như mực, bạch tuộc, cá biển và nhuyễn thể cũng đang mở rộng thị phần tại thị trường này.
Sự tăng trưởng này cho thấy Trung Đông không chỉ là thị trường tiêu thụ tiềm năng mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
Chi phí vận tải container lạnh tăng mạnh
Tuy nhiên, bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đang khiến chuỗi vận tải biển toàn cầu gặp nhiều khó khăn. Một số hãng tàu quốc tế đã phải điều chỉnh hành trình, tránh đi qua các khu vực rủi ro và chuyển sang các tuyến đường dài hơn.
Việc thay đổi tuyến vận chuyển khiến thời gian giao hàng kéo dài thêm 7–10 ngày, thậm chí có thể lên tới 20 ngày tùy tuyến. Điều này làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển và gây áp lực lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản vốn phụ thuộc vào chuỗi lạnh logistics.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, chi phí vận chuyển container lạnh có thể tăng thêm khoảng 2.000 – 4.000 USD mỗi container, chưa kể các phụ phí liên quan đến nhiên liệu và bảo hiểm rủi ro chiến tranh.
Ngoài ra, giá dầu diesel tăng cũng kéo theo chi phí vận chuyển container nội địa tăng theo, khiến tổng chi phí logistics trong chuỗi cung ứng thủy sản tiếp tục bị đội lên.
Các mặt hàng thủy sản chịu tác động khác nhau
Tác động từ biến động vận tải và logistics không giống nhau giữa các nhóm sản phẩm thủy sản.
-
Ngành tôm chịu áp lực lớn nhất do chi phí vận tải tăng và thời gian giao hàng kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
-
Cá tra phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Đông nên nguy cơ gián đoạn vận tải có thể ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu.
-
Cá ngừ cũng chịu tác động từ giá nhiên liệu tăng, khiến chi phí khai thác và vận chuyển nguyên liệu tăng theo.
Đối với các mặt hàng như mực, bạch tuộc hoặc cá biển, mức độ ảnh hưởng hiện chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp. Một số đơn vị ít xuất khẩu sang Trung Đông vẫn chưa ghi nhận tác động lớn đến đơn hàng, nhưng chi phí logistics tăng vẫn là yếu tố cần theo dõi.
Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với biến động logistics
Theo các chuyên gia, ở thời điểm hiện tại tác động đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn ở mức hạn chế và chủ yếu đến từ khâu vận chuyển. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, chi phí logistics, giá nhiên liệu và chuỗi cung ứng toàn cầu có thể tiếp tục biến động mạnh.
Do đó, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần theo dõi sát tình hình vận tải quốc tế, đồng thời chủ động làm việc với đơn vị logistics và hãng tàu để điều chỉnh kế hoạch giao hàng, tối ưu tuyến vận chuyển và kiểm soát chi phí.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, các doanh nghiệp logistics chuyên nghiệp như Ascent Group Logistics đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vận chuyển container lạnh, tối ưu chuỗi cung ứng và đảm bảo tiến độ giao hàng quốc tế.
